.

foto's kerken

foto's Stoelmanseiland

kliniek foto's

Reisfoto's

In de drie maanden dat ik hier mocht werken is er veel gebeurd..


Ik ben druk met onderwijs maken en geven, maar voornamelijk met het helpen opzetten van huisartseninformatiesystemen op computers. 

En met het helpen opstarten van een huisartsenpost. Het gezondheidssysteem is hier een mengsel uit allerlei voor mij herkenbare tijdperken. Uit mn jeugd, mn heden, eigenlijk mn hele leven. Of van alle plannen wat terechtkomt? Hangt van de prioriteiten af….


Wat voor mij bijzonder is, is de mengeling van moderne en traditionele geneeskunde. Oók bij artsen. Zo was er een kind met het hoofd op de grond gevallen. Een van de eerste dingen die de Surinaamse huisarts vroeg of de goede rituelen al waren uitgevoerd. Want als een kind op de grond is gevallen moet je naar die plek terug, tenminste 3x dit ritueel herhalen: op die plek op de grond slaan, “go baka” (ga terug) roepen en je hand op de plek drukken van de wond of buil. 

Zo voorkom je dat een deel van de geest van het kind in de grond blijft. Zo ook, als een kind erg druk is nadat er druk bezoek is geweest, dan wordt dat kind met blauwe vloeistof afgewassen want dan wordt het weer rustig. En zo meer. Niet alle huisartsen werken hier aan mee, maar het is wel goed de gebruiken te kennen. Voor hen en voor mij.


Een groot probleem bij alles is de ingestorte economie. Alles is duur tot onbetaalbaar. Dat maakt dat de medische zorg voor mensen in de binnenlanden onbereikbaar aan het worden is. Gelukkig is nog niet alle kruidenkennis verloren gegaan. Maar veel van wat is opgebouwd, inbegrepen het vertrouwen, is aan het verdwijnen. Werden vroeger ernstig zieken uit het oerwoud ingevlogen naar het Diakonessenhuis, nu moeten de meesten zelf maar in Paramaribo zien te komen met korjalen en karren. Geld voor vluchten is beperkt. Medicijnen zijn er bijna niet. Er valt nog veel meer te vertellen maar dat leent zich niet voor een nieuwsbrief. Diegenen die dit lezen en nog wat tijd willen nemen om hiervoor te bidden, dan graag. De nood is groot.


Vandaag zijn er een paar buitjes gevallen, ook nu. Heerlijk verfrissend want normaal is het hier overdag nog tussen de 30 en 38 graden. ‘s Nachts 25. We begrijpen dat het bij jullie een stuk kouder is. Ik begrijp dat het voor jullie misschien onbegrijpelijk is, maar als de temperaturen hier dalen, ’s nachts tot onder de 25 graden, worden met name de kinderen hier sneller ziek en komt er veel longontsteking voor. En darminfecties. En stromen de ziekenhuizen vol. Terwijl, zie boven, er niet altijd genoeg hulp is. Ook daar valt weer veel over te zeggen, maar niet nu.

Ik moet wel steeds denken aan dat Facebookbericht: Er gaan meer mensen dood aan honger dan aan Ebola, maar het is geen echt probleem omdat de Rijken er niet aan dood kunnen gaan. Binnenkort heb ik weer gesprekken over hoe wel te helpen.


Ondertussen komen we wel aan onze ontspanning toe, wees gerust. En aan geestelijk voedsel. Behalve naar de kerk gaan, preken van Harold (helaas zijn reacties uit de gemeente vaak niet te horen) en ik gebruik het boek Exodus van Anne van der Bijl als dagboek. 

Als uitjes gaan we in het weekend soms het oerwoud in. Zo kwamen we terecht op een oude plantage. Alleen wat funderingen en de toegangspoort waren er nog. En een kerk die op de plantage stond is afgebroken en wordt nu nog gebruikt is de stad. Gebouwen van toen waren eigenlijk een soort bouwpakketten en herbruikbaar.


Een ander mooi voorbeeld van hergebruik is, het hergebruiken van bedrijfswagens. Die worden hier opgekocht van dumpen in Nederland voor een tweede leven hier. En dan niet overgespoten. Zo kwamen we eerder een wagen van hoveniersbedrijf Manenschijn uit Rijssen tegen, dit jaar een busje uit Haaksbergen. Toen ik hen de foto mailde kwam als antwoord dat ze die al meer dan acht jaar geleden verkocht hadden ! En hier rijdt hij nog in prima conditie, verbazend gezien het klimaat.


Hiernaast een foto van een praktijk bij ons om de hoek. Ook hier een paar dagen meegekeken. Dr Berggraaf is een overtuigd christin, wat te merken is in haar manier van werken. Leuk om bij te zijn.

Rijdt hier al acht jaren rond in een zilt tropenklimaat. Ooit tweedehands hier beland.

2 november.
Weer een week. De tijd vliegt hier. Over vijf weken gaan we alweer koffers pakken.
Het weer is heter dan anders. Ook de lokale mensen hebben er last van. De regens zullen nu wel snel komen, zo hoopt iedereen.
Thuis werden de griepprikken uitgedeeld en kregen we een foto van de medewerkers die erna heerlijk aan het eten waren. Zie hiernaast. Ze missen ons, kun je wel zien.
Nu, het eten smaakt ons ook prima. Zowel thuis (Roland is een prima kok) als uit. Uit eten is hier niet duur, en gezien ons drukke programma soms wel handiger. 
Het weekend was er Hindoe-Nieuwjaar, wat we met een gezin gevierd hebben. Ook daar prima gegeten, zie de foto's hieronder.

Bij deze ook wat over mijn belevenissen. 

In de afgelopen weken hen ik me bezig gehouden met werken in een huisartsenpraktijk, met de medische zending voor het binnenland, met de opleiding van huisartsen in Paramaribo, met de medische faculteit en met de relaties tussen die partijen.

Laat ik beginnen met de Medische Zending. Ooit gestart als organisaties voor medische hulp aan het binnenland waar zendelingen tegen medische problemen aanliepen. In het kader van “bid en werkt” was het wel handig om naast de bidden voor genezing van malaria, ook pillen te geven. 

En er kwam behoefte om medisch personeel op te leiden. Zo ontstonden organisaties naast elkaar, vanuit iedere kerk één. Na de onafhankelijkheid kwam er een fusie. 

De grootste organisatie was die van de Evangelische Broedergemeente die zijn gebouwen had op het terrein van het Diakonessenhuis. 

Ook was daar een radiostation voor dagelijkse verbinding met de posten in het binnenland. En kwamen en faciliteiten om mensen op te leiden. Precies zo als ik kende uit mijn tijd in Nigeria. Voor hen heb ik wat werk kunnen voorbereiden voor later. 

En gaan we waar mogelijk verder helpen. Het personeel op de posten zijn gezondheidswerkers met weinig scholing. Aangevuld met medisch studenten in hun laatste jaar. Lesgeven staat hier gepland voor later deze periode. Een groot probleem waar de MZ tegen aanloopt is geldgebrek. Al maanden geen geld, door wanbeleid van de overheid geen gelegenheid om tekorten aan te vullen. Dat maakt dat de gezondheidzorg voor de inlanders (Indianen en Marrons) tot stilstand dreigt te komen. Geld voor vluchten naar het binnenland (anders kom je er niet) is er nauwelijks. Dus zelf meegaan is geen optie, mijn gewicht aan medicijnen is goud. Ook boottochten zijn er weinig meer. En een poging om een eigen bijdrage te gaan betalen lukte ook niet. Het geld hebben de inlanders niet.

Ook werk ik voor de huisartsenopleiding. Een avond in de week komen artsen in het laatste jaar van hun opleiding bij elkaar om onderwijs en begeleiding te krijgen. En verder bereid ik mijn aandeel overdag voor. Ook ben ik bij de medische faculteit op bezoek geweest. Bij mn collega’s. Zoals u misschien weet ben ik verbonden aan de opleiding in Groningen en kon zo met hen ervaringen delen. Ik ben er vriendelijk ontvangen en rondgeleid. Wat me opviel is dat de kwaliteit van wat er aangeboden wordt niet onderdoet voor Nederland. Petje af gezien hun budget. Wat ik mag gaan doen is een presentatie geven van het nut van huisartsengeneeskunde, want dat is hier nog geen studievak. Maar komt er later pas bij. Nu ik al een poosje meeloop bij huisartsen begin ik wel beeld te krijgen van hoe het hier aan toe gaat. Echt anders als bij ons.

Tussen al deze contacten door praat ik met mensen over hoe ze in het leven staan, wat hun religie is en wat de daarmee doen in het dagelijks leven. Dat geeft soms verrassende gesprekken. Over geloof. Zoals met een taxichauffeur, moslim, die zo over God, leven, zonde en Hemel praatte dat ik me in Rijssen waande. Gesprekken over kinderen van Abraham zijn. En verhalen over bijgeloof. Maar daarover later. 

De afgelopen weken ben ik 's morgens soms te vinden in een huisartsenpraktijk. Dat schreef ik al. Daar zijn veel problemen met het computersysteem net als bij ons. Omdat ik geleerd heb van het programma bij ons, kan ik hier mooi helpen. 

Verder gaat hier nog hééééél veel met pen en papier. Gelukkig voor de mensen hier gaat ook dat veranderen. 

Maar of iedere verandering vooruitgang is?

Soms moet ik aan bijgaand plaatje denken.


Ook treinen kan ik niet vergeten, ik moet af en toe wat zien of aanraken, liefst ruiken. In het plaatsje Onverwacht was altijd nog een rest van een station met werkplaatsen. Maar Schrik. Toch nog onverwacht.

Vergeten in het groen, ontdaan van alle onderdelen, staat hier nog een locomotief in het groen. Zes jaar geleden waren er nog veel meer locomotieven en wagons. Allemaal gesloopt. Oud IJzer. Ik heb de sloper nog niet gevonden. Hieronder een paar plaatjes van zes jaar geleden...

Zie ook: https://nl.wikipedia.org/wiki/Landsspoorweg

 Leuke Kerkdienst meegemaakt. 

Niet ingewikkeld. Heerlijk gezongen, korte praktische preek. Heerlijk zo'n zendingskerk. 

Toen het harmonium stuk ging kozen ze er gezamenlijk voor om een bandje te vormen. En dat klinkt prima.

Een gemeente waar iedereen elkaar kent en meeleeft. Wij werden toegesproken en toegebeden. Dat we gezegend anderen tot zegen mogen zijn. 

Het gebouw rechts (de oude pastorie met kerk eronder) mag nog niet worden afgebroken omdat er asbest in zit. De procedure zal nog enige jaren vergen. Dus kijken wie er het snelste is tav de afbraak, De natuur of de overheid?

Zaterdag 8 oktober naar Laarwijk geweest. 

Een voormalige plantage met een overwoekerd huis van de eigenaar. 

Ooit koningen in koninkrijkjes. 

Hun dienaren van toen zijn er deels blijven wonen. Er is nog één winkeltje, een kerkje en een school. De school telt vele lokalen, maar er zijn er nog maar twee in gebruik. Iedereen trekt naar de stad......

Hier zijn nog allerhande fruitbomen, cacaoplanten en citrus. 

Ook zijn er nog oliepalmen.

Een schattige sluisje voor de waterbeheersing met een kolkje waar kinderen in zwemmen.  Kijk maar naar wat foto's.

In het weekend is Domburg voor de Stadsen uit Paramaribo. Dan is er eten te koop, veel soorten eten, spelen er kinderen op het pleintje. 

Raad eens wat ik te eten gekozen heb...


==========================================================================================================

Deze groentenverkoopster roept me aan met 'Opah"  Zij spreekt geen Nederlands en ik geen Chinees, dus de conversatie is beperkt.

Links liggen groenten waar ik wat van ga kopen. Thyreblad smaakt net als spinazie en ernaast ligt iets wat naar andijvie smaakt. 

Verder zijn binnen kip, rijst, aardappelen en zo te krijgen, eten gaat hier prima.

Hier de buitenkant van de huisartsenpraktijk waar ik een paar dagen meeliep. En volgende week weer.


Het is een van de praktijken in Paramaribo waar huisartsen opgeleid worden. 

Het voordeel van meelopen is dat ik zo een beeld krijg van de overeenkomsten en verschillen met de Nederlandse situatie.

Afgelopen woensdag 65 geworden

Niets bijzonders van gemerkt. Mijn hele leven het idee gehad dat dat iets bijzonders was, maar nee. Ik ben mn 66 jaar ingegleden zonder iets te merken.

Wel erg blij dat ik die ochtend in een supermarkt deze blikjes kon scoren. Radler. Grolsch. GROLSCH!

In Suriname, Zuid Amerika.

Levi heeft me Radler leren waarderen als het erg warm is. En dat is het.

Van nature ben ik een wijndrinker. Maar deze dag!

In onze bagage hadden we allerhande leermiddelen

Boeken zijn vooral naar het huisartseninstituut gegaan. Vrijwel iedereen heeft hier dezelfde app's al de studenten in Nederland, veel gaat digitaal dus. Maar met name boeken over het geven van onderwijs zijn nog erg welkom. 

En het al eerder gemelde Groninger Formularium waarvan er ieder één kreeg, heeft op de eerste pagina een persoonlijke code om het als app te downloaden.


Voor de verpleegstersopleiding heb ik wat visuele middelen meegebracht. Zoals een torso (zie hiernaast). 

Op mn verjaardag was het leuk dit weg te geven.

 

Een van de dingen die nu makkelijker kunnen dan vijfendertig jaar geleden is contact onderhouden met Nederland. 

Het afgelopen weekend was er een Smalspoor Gala bij het Leemspoor.  Als voorzitter was ik er niet bij, maar kon wel mooi de foto's ontvangen en op de Facebook-pagina van het Leemspoor zetten. 

Zie daar dus: https://www.facebook.com/Leemspoor

 26 september, Week drie in Suri.

In de ochtendkoelte van 26gr en luchtvochtigheid van 96% doe ik de boodschappen. Merk zelfs vanmorgen dat ik het wat fris vind en stel daarna met plezier vast dat ik aan klimaat begin te wennen. 

Het en der zijn sloten en vaarten, het is per slot van rekening een Hollandse kolonie geweest.

Die sloten zitten propvol kleine visjes die het blijkbaar prima doen in dit soort open riolen. Het lijken Guppy's. 

En dat vinden vogels weer prima, die komen dan even een hapje halen. Maar of het vult?

's Morgens ga ik naar de Chinees. 

Dat betekend hier iets anders dan in Nederland. Hier betekend dat je naar een buurtsuper gaat. Zie de foto's. Bijna iedere straat heeft er wel een. En alle buurtsupers zijn in handen van Chinezen. 

Het assortiment is niet overal hetzelfde, dus je moet soms Chinezen. Wat in Nederland ook weer een andere betekenis heeft. (als je die niet weet, prima!)

De meesten spreken alleen hun eigen taal. Dus als je vraagt waar de Zuurzak staat krijg je een vriendelijke glimlach. Als je informeert of hun moeder is overleden krijg je dezelfde vriendelijke glimlach.  Doet me aan Indonesië denken. "Trimakassie Toehan" 

Maar mijn buurtchinees spreekt een beetje nederlands. Wil wel op de foto maar strijkt snel het haar goed. 

Ik doe mn boodschappen, koop ook een krant en krijg een Papaya gratis toegestopt. Mochten jullie dus in de buurt van de Zinniastraat in Paramaribo komen, ik kan haar aanbevelen.  De winkel is tegenover het Diaconessenhuis.

Van een internet-bedrijf met de naam Scarab4life hebben we eerst een paar USB-led-lampen gekocht, Het leek me ideaal omdat de stroom soms onverwacht uitvalt en je nooit weet wanneer het weerkomt.

Dit soort lampen kun je gewoon in een USB poort van een zgn Powerbank doen en dan heb je prima licht tot ze na een paar uur leeg zijn. En dan ineens stoppen. In tegenstelling tot batterijen die langzaam steeds minder licht geven. En je laat ze simpel op als er wel weer stroom is.

We hadden er twee besteld, een voor ieder. En toen kregen we er vier omdat ze een jubileumactie hadden. Ik heb ze toen bedankt en legde in een mail uit waarom we blij waren met die extra exemplaren. Toen kregen we er nog vier. Daarvoor heb ik ook bedankt en deze vier doorgegeven aan andere Suriname-gangers. Waarna hun reactie was er nog zes bij te doen.!!! Zo kunnen we zelf genieten van reservelicht én er anderen mee blij maken. Wij wilden er twee en kregen er veertien!                     Op de foto de LED's in actie.

een overzichtskaartje van ons huis met directe omgeving.

Alles lekker dichtbij.

We lopen alles of nemen een taxi die hier plm 2-3 euro kost.

Kunnen we geen auto voor huren.

De afgelopen dagen ben ik een paar keer bij de Medische Zending geweest. Hun kantoren liggen in een hoek van het terrein van het Diaconessenhuis. 

Dat komt het vroeger bij elkaar hoorde. Maar sinds een paar jaar is het een Primary Health Care project waarin de vroegere oude zendingen van de diverse kerken zijn samengegaan.

Wat ik voor ze kan doen is meedenken aan het lesgeven, een klachtenregeling ontwerpen en aan lessen in huidaandoeningen. Zaken waar ik in andere landen ook aan gewerkt heb.

Wat hulp bij het schoonhouden van de tuin.

En hieronder wat hulp van een USB-fan tegen de warmte

20 september, Prinsjesdag.

Inmiddels zijn we al een week hier en beginnen wat te wennen. Wat we eerst als 24/7 suana ervoeren gaat nu beter. Het is alleen niet te harden buiten tussen 11 en 16 uur. Verder is het gewoon heet. 

Alleen in de slaapkamer is Airco, en bijvoorbeeld gister werd het ons te heet in het huis en hebben we daar een werk/leef/slaapkamer van gemaakt.

Gisteravond was de introductie voor de nieuwe Aiossen van de huisartsenopleiding. Twee die nog drie maanden moeten waren er ook.

Een leuk stel om mee te werken. Eind oktober hebben we twee introductie weken samen en daarna wekelijks een dag.

Pet af voor de drie collega's die deze opleiding trekken, ze hebben al maanden het geld voor het instituut niet gehad en schieten alles uit eigen zak voor, ook de salarissen van de twee stafmedewerkers! En of ze hun geld ooit krijgen? Er zijn dus nog mensen die hun geld steken in idealen!!

Hieronder wat foto's van het weekend. Een bijzondere kerkdienst, veel zingen, veel refreinen. Een preek die korter mocht, maar dat is bij veel prken zo. En de vrouw van de dominee trakteerde de hele gemeente op gebak en limonade, de rijen door. Honderden kerkgangers.

Zondagmiddag

De warmte ontvluchten naar een hotel aan de Waterkant. 

In de rivier zelf kun je niet zwemmen, te gevaarlijk. En in huis te heet.

En de hotels laten ook mensen toe die geen gasten van het hotel zijn.

Hier een heerlijke plek om te lezen en bij te komen.







Na ons avondeten lopen we vaak even een straatje om. Je woont tenslotte drie maanden in Paramaribo en dat doe je alsof je erbij hoort.

De hele wijk komt dan tot leven en zie je jongelui gaan voetballen, sporten, kletsen. Tot lang nadat het donker is.

Van zon tot duister is hier een half uur. Schemering kennen ze hier niet.

Ook de vuilnisophaaldienst (komt 2x per week!) gaat dan aan de gang.

Wel jammer dat er zoveel stekende insecten het ook leuk vinden dat we naar buiten gaan....


In Suriname is ondanks de financiële crisis veel te krijgen. Alleen houden de winkeliers de voorraden kleiner dan anders. Omdat de spullen minder waard worden per week. Maar ja, nee-verkopen is ook geen winst maken.  Zie het dilemma.

De prijzen voor lokale producten is de ongeveer een kwart van wat we gewend zijn, geïmporteerde zaken zijn een tot anderhalf keer duurder dan bij ons.

Er is dus prima te leven hier! En de Zuurzak (is een vrucht) kennen we nog van Java.

No Spang twee.


Het huis wat we gehuurd hebben is nog bezet. 

De eigenaar zit er nog in. 

Of we op zijn kosten dan naar dit hotel willen. Eco-resort.
Vooruit, voor 1 dag dan.

We kenden dit hotel van zes jaar geleden.  

Nu was er inmiddels een zwembad bij!

Dit zullen we in Suriname niet missen. 
Op weg naar Schiphol konden we kiezen uit diverse files.

Gisteren Gelukkig op tijd vertrokken. 
Schoonzoon Lammert vertrouwde het al niet.
Zie de foto. Eerste oefening in No Spang. 
Dat is Surinaams voor Doe maar kalm aan. 
Letterlijk Geen Spanning.